تالاب بین المللی گندمان / چهار محال و بختیاری

شیلات آبزیان آبزی خوراک آبزیان ماهی میگو تن ماهی کنسرو ماهی صید صیادی صیدگاه ماهیگیری دامپزشکی کلینیک آبزیان متخصص آبزیان رستوران خدمات کارشناسی همکاران شیلاتی ماشین آلات گرمابی سردآبی ماهیان زینتی صدف مروارید لارو کشتی لنج قایق دکتر مهندس اسکله تالاب دریای خزر استخدام کاریابی رودخانه بندر سد اسکله خاویار ماهیان خاویاری خلیج فارس دریای عمان Fish Fisheries Aqua Aquaculture Fishing Feed Shrimp Veterinarian Professional services Aquaculture specialisy Hydrothermal Hot water Scroll Cold water Ornamental fish Oysters Pearls Larva Ship Boat Boats Tuna Port Caviar Dam Pond Dock careers Employment Engineer Doctor Caspian Oman sea Persian golf

اولین مرجع ارتباطی علمی تجاری خانواده بزرگ شیلات ایران ,شیلات ایران,آبزیان,خوراک ماهی,میگو,تن,کنسرو,صید صیادی,صیدگاه ماهیگیری,دامپزشکی,سردآبی زینتی صدف مروارید لاروکشتی,تیلاپیا,پرورش تیلاپیا

باربری چاپ کارت ویزیت
دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵
Monday, December 5, 2016

تالاب بین المللی گندمان / چهار محال و بختیاری

تالاب بین المللی گندمان

تالاب گندمان در حاشيه جاده بروجن، لردگان در نزدیکی شهر گندمان از شهرستان بروجن در استان چهارمحال و بختيارى قرار دارد. حداقل ارتفاع تالاب از سطح دريا 2219  متر است و بين عرضهاى جغرافيايى  49 وB 31 و  53  و B 31  شمالى و طولهاى جغرافيايى  5 و B 51  و 7  وB 51  شرقى واقع مى باشد. در فاصله 20 کیلومتری بروجن و 4 کیلومتری شهر گندمان قرار گرفته است. دسترسی به تالاب از طریق جاده آسفالته روستاهای حسین آباد و نصیر آباد میسر است. مساحت تالاب بالغ بر 1200  هکتار است که در حال حاضر با توجه به تصرفات انجام شده مساحت آن به 980 هکتار مى رسد. در فصل پرآبى عمق متوسط تالاب به حدود 30  سانتيمتر مى رسد. اغلب اراضى تالاب قابليت نفوذ کم و شيب ملايم (2 -0  درصد) مى باشند. سطح آب زيرزمينى شيرين نيز بالا و در عمق 120 – 75  سانتيمتر است.

تالاب گندمان که گذشته از زيبايي هايش زماني شکارگاه بهرام گور با تمام تشکيلات و بارگاه و دستگاهش بوده است، نام خود را از شهری تاریخی که در ضلع شمال شرقی آن واقع شده وبه همین نام خوانده می شود(گندمان)، گرفته که منطقه ییلاقی خانواده های سلطنتی در قرن های گذشته بوده و برخی آثار به جا مانده از سکونت گاه های آن زمان در تالاب به چشم می خورد

تالاب گندمان جزو تالاب های ثبت شده در دفتر بین المللی تحقیقات پرندگان آبزی «لندن – 1352» می باشد..

این تالاب در یکی از نواحي ييلاقي و سردسیری چهارمحال و بختیاری واقع شده و دارای زمستانهای بسیار سرد می باشد، سردترین ماه سال در این منطقه دی ماه(تا 30 درجه سانتی گراد زیر صفر) و گرمترین ماه سال تیرماه(تا 30 درجه بالای صفر) می باشد.

اين تالاب با فاصله اي نه چندان دور از تالاب چغاخور، در پاي كوه چرو (با ارتفاع 3625متر) قرار گرفته و بخشي از خروجي تالاب چغاخور به اين تالاب مي ريزد. اطراف تالاب پوشيده از مرغزاري زيباست و انعكاس كوهها در آب جذابيت آن را دوچندان مي كند.

از منابع آبی تالاب، علاوه بر نزولات جوی، می توان رودخانه آق بلاغ(که از خروجی تالاب چغاخور سرچشمه گرفته و به رودخانه گدارکبک منتهی می شود) و چشمه های حاشیه تالاب(چشمه های گل کوچک، گل بزرگ، مرادان، شیر برنجی و نصیر آباد) را نام برد.

 رشته کوه کلار با ارتفاع بالغ بر 3500 متر، از غرب تا جنوب اين تالاب کشيده شده، که برخی نقاط آن در اکثر ماههای سال پوشیده از برف است.  

تعداد 8 روستا در حاشیه تالاب واقع شده که جمعیتی بالغ بر 10000 نفر را در خود جای داده اند.

 اطراف تالاب پوشيده از مرغزاري زيباست که معمولاً به عنوان مرتعی غني براي چراي احشام استفاده شده و محاط در اراضی کشاورزی می باشد(در سال های گذشته پرورش گاو میش در نی زارهای این تالاب رونق داشته است)

پوشش گیاهی تالاب را عمدتاً گونه‌های حاشیه‌ای و نم پسند تشکیل می‌دهد که از آن جمله می‌توان به درختان بید، مرغ، جگن، نی، لوئی، زنبق، آلاله آبی، هزار نی، بارهنگ آبی، نخل مرداب، عدسک آبی، بزواش، سه کوله خیز، اسپارگانیوم و ... اشاره کرد. ماهی‌های تالاب نیز شامل ماهی گورخری، سفید کولی، ماهی پوزه دار و سیاه ماهی است.

گونه های جانوری غالب تالاب را پرندگان به خود اختصاص می دهند(محل زمستان گذرانی پرندگان مهاجر و اسکان دائم پرندگان بومی)، قریب به 15 گونه پرنده ی بومی(لک لک ها، چنگر، سنقر، شکاری ها و ...)، انواع مارها و قورباغه ها و لاک پشت ها و پستاندارانی نظیر گراز، شغال، گرگ، خفاش، روباه، خرگوش و ماهی های گورخری، سفید کولی و ماهی پوزه ای و سیاه ماهی در این تالاب دیده می شوند.

تالاب گندمان یکی از زیست بوم های پرندگان مهاجر(مرغابي ها، باکلان،کوکر، سلیم، حواصیل و آنقوت و لک لک، شکاریا،  یلوه و...) است و قریب به 30 الی 35 گونه پرنده مهاجر نواحي سردسير شمالي با جمعیت های زیاد، همه ساله در اواخر فصل پائيز جهت گذران دورۀ زمستان و تخم‌گذاري به اين تالاب مهاجرت مي‌کنند.

تالاب گندمان را يکي از زيستگاههاي مهم براي پرندگان است. 105 زيستگاه مهم براي پرندگان در ايران شناسايي شده

که در اين ميان، تالاب قابليت آن را دارد که بتواند جزو 10 تالاب برتر پرنده نگري در ايران باشد. : اين تالاب به لحاظ تنوع زيستي فوق العاده با ارزش است و قابليت اين را دارد که حفاظت شود. اين تالاب در نزديکي تالاب چغاخور واقع است که همه ساله ميزبان پرندگان زيادي است. نمونه چنين تالابي در شمالغربي ايران يعني تالاب «قوري گل» در تبريز است که شباهت بسياري به گندمان دارد و لازم است از آنها محافظت شود. زيست مهمترين ويژگي تالاب گندمان کنترل حداکثر و حداقل دما در منطقه است و اين ويژگي خاص باعث شده که ظرفيت گرمايي منطقه بالا نرود و در حد استانداردي بماند. نزديک به 1200 هکتار وسعت اين منطقه مرطوب است. عمر تالاب گندمان 1 ملیون سال است که عمق خاک تورب و يا زغال سنگ هاي نارس تا 12 متر مي رسد و اين ويژگي به طور طبيعي بستر گسترش آتش سوزي را فراهم می کند.

و آتش تا اين عمق از خاک که نفوذ کند مي تواند فاجعه اي به مراتب مخرب تر از آنچه تصورش را مي کنيم به بار آورد و با وزش نسيمي تالاب  مشتعل خواهد شد. : خيلي از موجودات و جانداران اين تالاب در اعماق لايي و زيرين به دليل ويژگي خاص اين تالاب زندگي مي کنند. اردکهاي غازنما که گونه هاي مهاجري هستند تنها در اين منطقه زندگي مي کنند و نوع خاصي از ماهي گورخري تنها در تالاب گندمان مشاهده شده اند. با اين حال 16 خانوار از بي مهرگان کف گير که زنجيره غذايي کاملي براي موجودات هستند در اين تالاب در حال نابودي هستند و اين انحصار و تنوع تالاب گندمان را به زيستگاهي منحصربفرد تبديل کرده است.

  این تالاب یکی از زیباترین تالابهای استان چهارمحال بختیاری وجزومهمترین کانونهای گردشگری استان است.
از امکانات ویژه تفریحی و ورزشی اطراف تالاب، پرورش و نگهداری اسب و همچنین سوارکاری در مرغزار پیرامون تالاب است. سنت پرورش اسب از زمانهای بسیار دور در این منطقه بختیاری معمول بوده و نژاد ویژه‌ای به وجود آورده‌است که آمیزه‌ای از نژاد بومی و عربی است. این تالاب درایام بهاروتابستان همه روزه بویژه روزهای تعطیل میزبان گردشگران وهمچنین مسافران استان خوزستان است.

از جمله عوامل نابود کننده ی تالاب گندمان، عدم رعایت حق آبه و خشک شدن رودخانه ی دائمی آق بلاغ، برداشت آب جهت بخش کشاورزی(حفر حدود 200 حلقه چاه مجاز و غیر مجاز)، برداشت نی(به صورت دستی و یا با استفاده از ادوات گشاورزی) و حالا هم که آتش سوزی است.

دبی متوسط سالانه ی رودخانه ی آق بلاغ قبل از احداث سد بر روی خروجی تالاب چغاخور(که برای مصارف پتروشیمی بروجن و کارخانه های فولاد و سیمان و همچنین دشت های کشاورزی بروجن، فرادنبه و سفید دشت در نظر گرفته شده است) حدود ۲ تا ۳ متر مکعب بر ثانیه بوده که متأسفانه در دهه ی اخیر به کمتر از نیم متر رسیده و در تابستان سال جاری خشکی حدود 80 درصدی تالاب را به دنبال داشته است.

عوامل مؤثر بر تغييرات زيست محيطى تالاب گندمان:

روش تحقيق :

          اين مطالعه سال 1378 در تالاب گندمان انجام گرفت و بر اساس موقعيت جغرافيايى، نوع بستر، جنس رسوب، شرايط اکولوژيک حاکم بر تالاب، تغييرات شيب و پوشش گياهى 3  ايستگاه در جوار چشمه گل گپ (ايستگاه 1)، کانال آب ورودى رودخانه آقبلاغ يا بلداجى (ايستگاه 2) و در نزديکى رودخانة گدارکبک  (ايستگاه 3) انتخاب شد و به علت وسعت منطقه در هر ايستگاه 3  نقطه به عنوان زير ايستگاه در نظر گرفته شد (شکل 1).

          نمونه بردارى کفزيان به طور فصلى، با دستگاه نمونه بردارى رسوب اکمان (Eckman) با دهانه 225  سانتيمتر مربع و با 3 تکرار صورت گرفت. نمونه ها پس از شستشو با الک چشمه 250  ميکرونى از رسوبات جداسازى شده و با فرمالين 4  درصد تثبيت شدند و در آزمايشگاه به کمک کليدهاى شناسايى(Usinger 1963, Mellanby 1963, Pennak.1953) ، شمارش و تشخيص داده شدند.

شناسايى گياهان آبزى با نمونه بردارى در طول مسير تالاب، در فصل رويشى و زايشى گياهان انجام شد. گياهان جهت شناسايى و مطالعه جمع آورى و سپس با استفاده از منابع مختلف شناسايى شدند (قهرمان 63 – 1362 ، عباسى 1377، مبين 59 – 1358 و  Edmondson 1959).

تغييرات و پراکنش ساير موجودات نيز از جمله ماهيها و … با استفاده از تور پرتابى و آمار و اطلاعات ادارات محيط زيست و… دريافت شدند.

 

نتايج و بحث:

          نتايج حاصل از بررسى گياهان آبزى تالاب نشان داد که گياهان شناسايى شده در سطح تالاب متعلق به 16  تيره بوده که در اين ميان گياه نى (Phragmites communis)  بيشترين فراوانى را به خود اختصاص داده بود و تقريباً در همه ايستگاهها مشاهده گرديد. پراکنش گياهان آبزى در ايستگاههاى مختلف در جدول شماره 1  نشان داده شده است.

بررسى موجودات کفزى تالاب نيز نشان از وجود 16  خانواده بنتوز داشت که در جدول شمارة 2 آورده شده اند. بيشترين تراکم و تنوع آنها در فصل بهار ديده شده و  در اواخر بهار از فراوانى آنها کاسته شد. کمترين فراوانى و تراکم بنتوزها نيز در فصل تابستان به چشم خورد و در فصل پاييز تراکم آنها نسبتاً افزايش يافته و در فصل زمستان به خوبى انتشار داشت. در نمودار شمارة 1 فراوانى خانواده هاى مختلف شناسايى شده در ايستگاههاى مورد مطالعه آورده شده است.

          نتايج حاصل از ديگر جانداران مانند ماهيها و پرندگان آبزى و مهاجر و کاهش تخمريزى مهاجرت و ذخاير اين گونه ها در تالاب و دستاوردهاى بررسى بنتوزها و گياهان آبزى نشان از دخالتهاى عوامل متعددى بر اين زيستگاه مى باشد. به گونه اى که اطلاعات حاصله نشانگر اين است که بخشهاى مختلف تالاب، از نظر فراوانى و تنوع گياهان آبزى و بى مهرگان کفزى و ديگر موجودات داراى وضعيت يکسانى نبوده و عوامل متعددى در تغيير تراکم و تنوع گونه هاى مختلف دخالت دارد.

به طور کلى متفاوت بودن توده زنده در نقاط مختلف يک اکوسيستم مى تواند با عوامل متعددى چون ، خصوصيات زيست شناسى گروههاى مختلف زيستى، ساختار بستر (Lindesaard 1972)، اندازه ذرات (Grzybkowska 1989) فراوانى مواد غذايى (Johnson 1987) مقدار مواد آلى (Jonasson 1972) ، نقش تغذيه اى ماهيان از موجودات کفزى (Paine 1966) و خصوصيات شيميايى و فيزيکى حاکم بر محيط زيست از جمله ميزان اکسيژن محلول (Brundin 1957) ، دما (Leversen 1977)  و … ارتباط داشته باشد (Barnes 1987).

          گذشته از عوامل ياد شده ورود کودهاى مختلف کشاورزى و سموم مختلف به منطقه مورد مطالعه تأثير بسزايى در تغييرات کيفى و کمى موجودات تالاب و پراکنش ماکروفيتها دارد. ماکروفيتها نيز به دليل وجود نقاط متعدد و مناسب جهت رشد، از جمله مناطقى هستند که از نظر تغذيه و پناهگاه ماهيان و ساير جانداران بسيار مهم مى باشند. در تالاب گندمان نيز وجود مکانهاى متعدد پوشيده از گياهان آبزى، محيط مساعدى را جهت رشد و زيست بسيارى گونه هاى جانورى و محل مناسبى را براى رشد و تخمريزى گونه هاى متعددى از ماهيان فراهم آورده است که پراکنش و تفاوت در گونه هاى مختلف آن بستگى به عواملى چون نوع بستر وضعيت زمين شناسى، پستى و بلندى، ميزان مواد غذايى و مواد آلى موجود در بستر ، عمق نفوذ نور در آب ، نوع گياه (شناور، غوطه ور، بن در آب و …) ، سرعت جريان آب و ورود سموم و کودهاى مختلف به منطقه دارد. اما در اين ميان دخالتهاى صريح، نابجا و عدم مديريت صحيح عاملى مهم و مؤثر در تغييرات پراکنش گونه هاى مختلف گياهى مى باشد و به تبع آن اين تغييرات بر ماهيها و پرندگان مهاجر و آبزى نيز تأثير گذار خواهد بود.

          گذشته از نکات ياد شده ، نوسانات ميزان آب در تالابها که ممکن است ناشى از جذر و مد ، فعاليت بشرى، وضعيت اقليم و … باشد مى تواند صدمات و اثرات چندى را به تالابها وارد سازد که در تالاب گندمان نيز نوسانات آبى به طور کامل مشهود است.

          در ارتباط با نقش و ورود سموم و کودهاى مختلف مصرفى به تالاب گندمان بايد افزود که طبق آمار سال 1368، روستاها و مناطق اطراف تالاب ، داراى 41059  رأس گوسفند و 5855  رأس گاو مى باشند که اين احشام نيز سالانه ميزان قابل توجهى کود به تالاب وارد مى سازند و تأثير بسزايى بر خواص شيميايى آب و به تبع آن بر پراکنش و فراوانى موجودات مختلف تالاب و ماکروفيتها دارد.

به طور کلى مشاهدات حاصله حاکى از تأثير به سزاى جوامع انسانى اطراف تالاب بر اين اکوسيستم مى باشد که با ورود سموم و کودهاى مختلف کشاورزى، تفرج و توريسم در منطقه، استفاده از گياهان آبزى اطراف تالاب، شکار غير مجاز گونه هاى مختلف، ورود چهارپايان و … در منطقه بيشترين نقش را در تراکم پراکنش موجودات مختلف و اکوسيستم داشته است

http://fam-group.blogfa.com/page/ss2.aspx

فیلمهای جالب شیلاتی خود را جهت درج در این قسمت ایمیل فرمایید